„Tak mijały ostatnie przedwojenne dni. „Dzień za dniem, godzina za godziną pisze w swych wspomnieniach Starzeński doszliśmy do 31 sierpnia. Nocowaliśmy teraz na zmianę w tak zwanym pawilonie, mieszkaniu prywatnym ministra, gdzie wstawiono nam łóżko polowe obok baterii telefonów, które zazwyczaj milkły dobrze po północy, by gdzieś wczas rano znów nas obudzić".
2. Wyjazd dyplomatów polskich z Niemiec
Agresja niemiecka na Polskę i wybuch wojny postawiły na porządku dziennym sprawę wycofania polskich pracowników dyplomatycznych i konsularnych z terenu Niemiec.
Do ewakuacji części pracowników, a zwłaszcza członków rodzin, przystąpiono już zresztą wcześniej, z chwilą gdy tylko zarysowało się niebezpieczeństwo wojny. Jan Małęczyński, ówczesny konsul w Opolu, podaje, że zgodnie z instrukcjami MSZ rozpoczął powolną ewakuację do Polski rodzin urzędników konsulatu, a później mniej potrzebnych pracowników, przede wszystkim kobiet.
Według relacji Stanisława Schimitzka znaczna liczba pracownic wycofanych z Niemiec znalazła zatrudnienie w Centrali przy porządkowaniu archiwum, a zwłaszcza przy typowaniu materiałów przeznaczonych do zniszczenia.
W ostatnich dniach sierpnia akcja ewakuacyjna uległa przyspieszeniu. Na przykład w dniu 28 sierpnia urlopowano do kraju następujących pracowników ambasady Marię Muszkietównę, Bolesława Iwaszkiewicza, Czesława Korycińskiego oraz dwóch woźnych. Jednocześnie odjechała żona pracownika kontraktowego Zygmunta Jabłonowskiego, pracownik z konsulatu w Hamburgu Bohdan Jankowski oraz woźny z konsulatu generalnego w Berlinie. W dniu następnym z pracowników ambasady wyjechała Maria SzwarcenbergCzerny oraz dwie osoby z konsulatu generalnego w Berlinie. 30 sierpnia odjechali radca ambasady Tadeusz Pilch, Zygmunt Jabłonowski oraz jeszcze trzy osoby personelu pomocniczego. Rankiem 31 sierpnia wyjechała samochodem z Berlina dalsza grupa pięciu osób, pracowników ambasady i konsulatu. Ogółem do końca sierpnia opuściło Niemcy 107 polskich pracowników dyplomatycznych i konsularnych, z tego 11 osób z samej ambasady.“(5)